รุ้ง R A I N B O W

คำนิยามต่างๆ ที่เกี่ยวกับรุ้ง

ก่อนที่เราจะมาทำความรู้จักกับรุ้งกันให้ดีขึ้น ขออนุญาตพูดเกี่ยวกับความหมายของคำต่างๆ ที่เกี่ยวกับรุ้ง กันก่อนนะครับ รุ้ง คำนาม : แสงที่ปรากฏบนท้องฟ้าเป็นแถบโค้งสีต่างๆ 7 สี คือ สีม่วง คราม น้ำเงิน เขียว เหลือง ส้ม แดง คำวิเศษณ์ : สีเช่นนั้นที่ปรากฏในเพชร รุ้งกินน้ำ ยังเปิดไม่เจอครับ แต่น่าจะเป็นคำนามที่แปลเหมือนคำว่ารุ้ง รุ้งพราย คำวิเศษณ์ : สีรุ้งที่กรอกอยู่พราวพรายในเพชร หรือเปลือกหอยบางชนิด เช่น หอยมุก ทรงกลด คำวิเศษณ์ : มีแสงสีรุ้งเป็นวงกลมล้อมรอบดวงอาทิตย์ หรือดวงจันทร์ คล้ายกลด Rainbow (แปลจากภาษาอังกฤษ) ส่วนโค้งของแสงสีที่ปรากฏบนท้องฟ้า เกิดจากการหักเหของแสงอาทิตย์ในละอองน้ำในอากาศ (หลังฝนตก) Halo (แปลจากภาษาอังกฤษ) วงกลมแสงที่เกิดรอบดวงอาทิตย์หรือดวงจันทร์ เราอาจกล่าวได้ว่า "รุ้งกินน้ำเป็นการแสดงแสงสีของธรรมชาติที่น่าตื่นตาตื่นใจยิ่ง" คำว่า "รุ้งกินน้ำ" ในภาษาอังกฤษ เรียกว่า "Rainbow" ซึ่งมาจากคำย่อย 2 คำ คือ Rain+bow ซึ่งสื่อถึง "โค้งที่เกิดขึ้นเมื่อมีฝน" อย่างไรก็ตาม เราต่างก็ทราบดีว่า เราจะสามารถเห็นรุ้งกินน้ำได้ ไม่ใช่เนื่องจากฝน (ละอองน้ำ) อย่างเดียว แต่ต้องมี แสงอาทิตย์ (จากดวงอาทิตย์) ด้วย น้องๆ จะมองหารุ้งกินน้ำได้ที่ไหน และเมื่อใด ? หลังฝนตก และมีแดดออก ถ้าเกิดรุ้งกินน้ำบนท้องฟ้า รุ้งกินน้ำจะอยู่ด้านตรงกันข้ามกับดวงอาทิตย์ และอยู่ด้านเดียวกับละอองน้ำ (ละอองฝน) ดังนั้น เวลาจะมองหารุ้งกินน้ำ ให้หันหลังให้ดวงอาทิตย์เสมอ กระบวนการเกิดรุ้งกินน้ำในธรรมชาติ เป็นอย่างนี้นะครับ แสงเดินทางมาถึงหยดน้ำ แสงเกิดการหักเห เนื่องจากมีการเคลื่อนที่ผ่านตัวกลางที่มีความหนาแน่นต่างกัน (จากอากาศสู่น้ำ) โดยแสงสีน้ำเงินจะหักเหมากกว่าแสงสีแดง แสงเกิดการสะท้อนภายในหยดน้ำ เนื่องจากผิวภายในของหยดน้ำ มีความโค้งและผิวคล้ายกระจก แสงเกิดการหักเห จากภายในหยดน้ำผ่านสู่อากาศอีกครั้ง เมื่อดูโดยรวม มุมสะท้อนของแสงสีแดง คือ 42 องศา ในขณะที่มุมสะท้อนของ แสงสีน้ำเงิน คือ 40 องศา ภาพแสดงการเกิดรุ้ง จากการหักเห และการสะท้อนของลำแสง ในหยดน้ำ สีต่างๆ ของรุ้งกินน้ำ เทียบกับสีที่ใช้บน web เผื่อจะเป็นประโยชน์สำหรับน้องๆ บางคนครับ หมายเหตุ : ข้อมูลจาก HTML Color Names ของ www.w3schools.com Red #FF0000 แดง Orange #FFA500 แสด(ส้ม) Yellow #FFFF00 เหลือง Green #008000 เขียว Blue #0000FF น้ำเงิน Indigo #4B0082 คราม Violet #EE82EE ม่วง

รุ้ง รุ้ง รุ้ง รุ้งมีอยู่ทั่วไปทุกหนแห่ง หากรู้จักมองหา

	Rainbow Date : 5 September 2002 , Time : evening Place : Thailand Taken by : Pitan Singhasaneh Camera Used : Sony F-828 รุ้งปฐมภูมิ และรุ้งทุติยภูมิ
	Rainbow Date : 16 June 2006 , Time : Place : Koh Nangyuan, Suratthani Province, Thailand Taken by : Pitan Singhasaneh Camera Used : Sony F-828 รุ้งกินน้ำนี้ไม่ได้เกิดจากละอองน้ำหลังฝนตกครับ แต่เกิดจากละอองน้ำเหนือพื้นผิวทะเล (ไอทะเล)
	Rainbow Date : 28 August 2004 , Time : Place : Bankok, Thailand Taken by : Pitan Singhasaneh Camera Used : Sony F-828 รุ้งกินน้ำที่เกิดขึ้นในช่วงเย็น ก่อนอาทิตย์ตกดิน จะเห็นเป็นวงโค้งค่อนข้างใหญ่ จุดศูนย์กลางความโค้งของรุ้งกินน้ำ จะอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ และอยู่เรียงเป็นแนว จุดศูนย์กลางรุ้งกินน้ำ -- ตาคนมอง -- ดวงอาทิตย์
	Halo Date : 28 August 2004 , Time : around noon Place : Thailand Taken by : Niran Charoenkul Camera Used : อาทิตย์ทรงกลด : ไม่ได้เกิดจากละอองน้ำ แต่เกิดจากเกล็ดน้ำแข็งครับ พระจันทร์ทรงกลดก็มีครับ แต่จะไม่เข้มและชัดเท่าอาทิตย์ทรงกลด เพราะแสงจันทร์อ่อนกว่าแสงอาทิตย์มาก
	Rainbow Date : 11 April 2006 , Time : evening Place : Thailand Taken by : Pitan Singhasaneh Camera Used : Sony F-828 รุ้งปฏมภูมิ และ รุ้งทุติยภูมิ

รุ้งกินน้ำเกิดจากละอองน้ำที่พ่นออกจากท้ายเรือโดยสาร	รุ้งกินน้ำสร้างง่ายๆ โดยใช้สายยางรดน้ำพ่นน้ำให้เป็นฝอย น้อยๆ อย่าลืมยืนหันหลังให้ดวงอาทิตย์นะครับ	แสงสะท้อนจากกระจกที่วางอยู่ในอ่างน้ำ จะเกิดรุ้งขึ้นรอบขอบวัตถุ (ในที่นี้คือตัวกล้องที่ใช้ถ่ายภาพ)
รุ้งจากแสงอาทิตย์ที่เห็นจาก Spectroscope	รุ้งบนสติ๊กเกอร์	รุ้งจากลูก crystal
รุ้งบนกล่อง	รุ้งบนกล่อง	จันทร์ทรงกลด
รุ้งบนฟองสบู่	รุ้งบนฟองสบู่	รุ้งบนฟองสบู่
รุ้งบนลูกโป่งวิทยาศาสตร์

รุ้งบน DVD และ CD

น้องๆ เข้าใจเรื่องรุ้งถูกต้องจริงหรือเปล่า ?

รุ้งมี 7 สี : ม่วง คราม น้ำเงิน เขียว เหลือง แสด(ส้ม) แดง : รุ้งประกอบด้วยสีมากมายครับ ไล่เรียงตั้งแต่สีม่วงจนกระทั่งถึงสีแดง รุ้งเกิดจากแสงอาทิตย์ จึงมีสีครบเต็มสเปคตรัม (ดูรายละเอียดเรื่องพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้าใน Electromagnetic Spectrum) แต่ที่บอกว่ามีเพียง 7 สี เพราะเราพูดถึงเฉพาะสีหลักๆ เท่านั้น ให้ท่องง่ายจำง่าย รุ้งกินน้ำเกิดวงใหญ่หรือเล็กขึ้นกับอะไร ? : โค้งรุ้งกินน้ำจะมีขนาดใหญ่ เมื่อดวงอาทิตย์อยู่ใกล้ขอบฟ้า เช่น ตอนเช้า หรือ ตอนเย็น รุ้งกินน้ำเกิดเต็มวงกลมได้หรือไม่ ? : โดยปกติ รุ้งกินน้ำไม่สามารถเกิดเต็มวงได้ เนื่องจากมีพื้นดินมาบังเอาไว้ อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาจากข้อจำกัดในการเกิดรุ้งกินน้ำ เราอาจพูดได้ว่า เราสามารถเห็นรุ้งกินน้ำเต็มวงได้ หากอยู่บนเครื่องบิน ที่บินอยู่เหนือกลุ่มของละอองน้ำ หรือ ยืนอยู่บนยอดเขา มองลงไปในหุบเขาที่มีละอองน้ำ เป็นต้น รุ้งกินน้ำเกิดในตำแหน่งใดบนท้องฟ้า ? : มุมระหว่างเส้นสายตากับรุ้งกินน้ำ (วงปฐมภูมิ) ที่ทำกับเส้นจากรุ้งกับดวงอาทิตย์ มีค่าเท่ากับ 42 องศา ทำให้รุ้งกินน้ำที่เกิดขึ้น เป็นวงโค้ง ไม่ใช่เส้นตรง หรือเส้นแบบอื่นๆ เราเห็นรุ้งกินน้ำตัวเดียวกันเสมอ : เนื่องจากเรามองดูรุ้งกินน้ำในตำแหน่งที่ต่างกัน (ต่อให้ยืนซ้อนกัน ก็ยังต้องนับว่าตำแหน่งที่ดูต่างกัน) เราจะเห็นรุ้งกินน้ำต่างตัวเสมอ เนื่องจากมุมในการมองต่างกัน ดังนั้นน้องๆ ควรจะภูมิใจว่า ธรรมชาติสร้างรุ้งกินน้ำให้เราเห็นเฉพาะบุคคลจริงๆ ภาพแสดงการเกิดรุ้งกินน้ำ และการมองเห็นรุ้งกินน้ำ จากจุดต่างๆ รุ้งกินน้ำเกิดจากการหักเหของแสง ? : รุ้งกินน้ำตัวที่ 1 หรือ รุ้งปฐมภูมิ เป็นรุ้งกินน้ำโค้งที่ชัดที่สุดที่เราเห็นกันเป็นประจำ โค้งสีแดงจะอยู่บนสุด และโค้งสีม่วงจะอยู่ล่างสุด รุ้งปฐมภูมิเกิดจากการที่แสงหักเห 2 ครั้ง และสะท้อน 1 ครั้ง (หักเห-สะท้อน-หักเห) รุ้งกินน้ำตัวที่ 2 หรือ รุ้งทุติยภูมิ เป็นรุ้งกินน้ำที่ชัดน้อยกว่า และจะเกิดอยู่เหนือรุ้งกินน้ำตัวที่ 1 โดยที่ลำดับสีของสายรุ้งจะสลับกับลำดับสีของรุ้งปฐมภูมิ คือโค้งสีแดงจะอยู่ล่างสุด และโค้งสีม่วงจะอยู่บนสุด รุ้งทุติยภูมิเกิดจากการที่แสงหักเห 2 ครั้ง และสะท้อน 2 ครั้ง (หักเห-สะท้อน-สะท้อน-หักเห) รุ้งกินน้ำไม่ได้เกิดขึ้นทุกครั้งหลังฝนตก (มีละอองฝน) และแดดออก (มีแสงอาทิตย์) ? : ในข้อนี้ อาจเป็นที่ถกเถียงกันได้ แต่ถ้าเราอาศัยความรู้เกี่ยวกับรุ้งกินน้ำที่เราทราบดีแล้ว เราน่าจะสามารถกล่าวได้ว่า "รุ้งกินน้ำเกิดทุกครั้งที่มีสภาพเหมาะสม (มีละอองฝน + แสงแดดส่อง) แต่เราไม่เห็นรุ้งกินน้ำ เนื่องจากเราไม่ได้อยู่ในตำแหน่งที่จะเห็นมันต่างหาก" รุ้งกินน้ำดูชัดเท่ากันทั้งตัว : รุ้งกินน้ำที่อยู่ใกล้พื้นดิน จะดูชัดเจนกว่ารุ้งกินน้ำตัวเดียวกันที่อยู่สูงขึ้นไป เนื่องจากรูปร่างของหยดน้ำใกล้พื้นดินมีรูปทรงที่กลมกว่า ทำให้การหักเหและสะท้อน เกิดขึ้นดีกว่า รุ้งกินน้ำมี 2 ตัว คือ รุ้งปฐมภูมิ กับ รุ้งทุติยภูมิ : ในธรรมชาติ เราจะเห็นรุ้งกินน้ำได้อย่างมาก 2 ตัวเท่านั้น แต่ทางทฤษฎีแล้ว เนื่องจากแสงสามารถสะท้อนมากกว่า 2 ครั้ง ในหยดน้ำ จึงสามารถทำให้เกิดรุ้งตัวที่ 3...4...5... ไปได้เรื่อยๆ ทุกครั้งที่แสงจำนวนหนึ่งหักเหออกมาจากหยดน้ำ แล้วทำให้เกิดรุ้งกินน้ำ แสงที่เหลือจะสะท้อนต่อไป และหักเหออกมา ทำให้เกิดรุ้งกินน้ำตัวต่อไป ที่มีความเข้มของแสงน้อยลง (มองเห็นได้ยากขึ้น) รุ้งตัวอื่นๆ นี้ มีรายงานว่าสามารถสร้างขึ้นได้ในห้องทดลอง ถ้าเราดูรุ้งกินน้ำ หรือใช้กล้องถ่ายภาพรุ้งกินน้ำผ่าน polarizing filter จะเห็นรุ้งกินน้ำชัดขึ้นหรือไม่ ? : คำตอบคือใช่ และ ไม่ใช่ ! สำหรับรุ้งกินน้ำตัวสั้นๆ การใช้ filter ดังกล่าว จะสามารถทำให้รุ้งกินน้ำดูชัดเจนขึ้นมาก แต่ถ้าเป็นรุ้งกินน้ำตัวยาวๆ การใช้ filter ดังกล่าว จะทำให้บางส่วนของรุ้งกินน้ำดูชัดเจนขึ้น แต่บางส่วนจะเลือนหายไปเกือบหมด หรือหมดเลยทีเดียว ที่เป็นเช่นนี้ เพราะรุ้งกินน้ำแต่ละส่วน มีระนาบของการเป็น polarization ต่างกันครับ

นักประดิษฐ์รุ้ง (รายละเอียดจะค่อยๆ ทะยอยลงครับ)

	การประดิษฐ์รุ้งด้วยน้ำยาเคลือบเล็บ : เป็นการทดลองง่ายๆ ในการสร้างฟิล์มบางๆ จากน้ำยาเคลือบเล็บ รุ้งที่เกิดขึ้น จะมีหน้าตาเป็นอย่างไรกันนะ ?
	การประดิษฐ์รุ้งด้วยอ่างน้ำและกระจก :
	การประดิษฐ์รุ้งด้วยแท่งแก้ว

Links

About Rainbows เป็น web ของ Education and Outreach ที่ให้คำอธิบายว่ารุ้งคืออะไร? เกิดได้อย่างไร? Thin-film interference เป็น web ของ Physics Department ของ Boston University ที่ให้คำอธิบายว่าทำไมฟิล์มของน้ำมันที่ลอยบน้ำจึงมีสีรุ้ง ? The Physics of a Rainbow เป็น web ของโรงเรียนพัทลุง เรื่องรุ้งกินน้ำ รุ้งกินน้ำ ของ ฟิสิกส์ราชมงคล Parhelions or Sun Dogs เป็น web ของ hyperphysics.phy-astr.gsu.edu อธิบายเรื่อง พระอาทิตย์ทรงกลด [ The 22° Halo และ Sun Dogs (Parhelia) ] Rings Around The Moon เป็น web ของ hyperphysics.phy-astr.gsu.edu อธิบายเรื่อง พระจันทร์ทรงกลด ซึ่งฝรั่งเขามีชื่อเรียกหลายชื่อครับ ได้แก่ Moon Ring, Moon Dogs, Moon Corona, และ Moon Bows Make a Permanent Rainbow เป็น web ของ www.scitoys.com อธิบายเรื่อง การสร้างฟิล์มสีรุ้งจากน้ำยาเคลือบเล็บ และมี Thin-film Color Calculator ที่ด้านล่างของ web page ด้วย

สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) - สทอภ.
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี - วท.

All pages were created on Macintosh Computer, using Adobe PhotoShop and BBEdit.

คำถาม? ข้อคิดเห็น! ข้อเสนอแนะ . . . ติดต่อกับเราได้ครับ
Fun Science | กลับขึ้นข้างบน

All rights reserved.
Reproduction in whole or in part without permission is prohibited.
P i t a n S i n g h a s a n e h