รุ้ง
R A I N B O W

รุ้ง - rainbow



คำนิยามต่างๆ ที่เกี่ยวกับรุ้ง

ก่อนที่เราจะมาทำความรู้จักกับรุ้งกันให้ดีขึ้น ขออนุญาตพูดเกี่ยวกับความหมายของคำต่างๆ ที่เกี่ยวกับรุ้ง กันก่อนนะครับ

รุ้ง - rainbow

รุ้ง
คำนาม : แสงที่ปรากฏบนท้องฟ้าเป็นแถบโค้งสีต่างๆ 7 สี คือ สีม่วง คราม น้ำเงิน เขียว เหลือง ส้ม แดง
คำวิเศษณ์ : สีเช่นนั้นที่ปรากฏในเพชร

รุ้งกินน้ำ
ยังเปิดไม่เจอครับ แต่น่าจะเป็นคำนามที่แปลเหมือนคำว่ารุ้ง

รุ้งพราย
คำวิเศษณ์ : สีรุ้งที่กรอกอยู่พราวพรายในเพชร หรือเปลือกหอยบางชนิด เช่น หอยมุก

ทรงกลด
คำวิเศษณ์ : มีแสงสีรุ้งเป็นวงกลมล้อมรอบดวงอาทิตย์ หรือดวงจันทร์ คล้ายกลด

Rainbow
(แปลจากภาษาอังกฤษ) ส่วนโค้งของแสงสีที่ปรากฏบนท้องฟ้า เกิดจากการหักเหของแสงอาทิตย์ในละอองน้ำในอากาศ (หลังฝนตก)

Halo
(แปลจากภาษาอังกฤษ) วงกลมแสงที่เกิดรอบดวงอาทิตย์หรือดวงจันทร์

เราอาจกล่าวได้ว่า "รุ้งกินน้ำเป็นการแสดงแสงสีของธรรมชาติที่น่าตื่นตาตื่นใจยิ่ง" คำว่า "รุ้งกินน้ำ" ในภาษาอังกฤษ เรียกว่า "Rainbow" ซึ่งมาจากคำย่อย 2 คำ คือ Rain+bow ซึ่งสื่อถึง "โค้งที่เกิดขึ้นเมื่อมีฝน" อย่างไรก็ตาม เราต่างก็ทราบดีว่า เราจะสามารถเห็นรุ้งกินน้ำได้ ไม่ใช่เนื่องจากฝน (ละอองน้ำ) อย่างเดียว แต่ต้องมี แสงอาทิตย์ (จากดวงอาทิตย์) ด้วย

น้องๆ จะมองหารุ้งกินน้ำได้ที่ไหน และเมื่อใด ?

  • หลังฝนตก และมีแดดออก
  • ถ้าเกิดรุ้งกินน้ำบนท้องฟ้า รุ้งกินน้ำจะอยู่ด้านตรงกันข้ามกับดวงอาทิตย์ และอยู่ด้านเดียวกับละอองน้ำ (ละอองฝน) ดังนั้น เวลาจะมองหารุ้งกินน้ำ ให้หันหลังให้ดวงอาทิตย์เสมอ

กระบวนการเกิดรุ้งกินน้ำในธรรมชาติ เป็นอย่างนี้นะครับ

  • แสงเดินทางมาถึงหยดน้ำ
  • แสงเกิดการหักเห เนื่องจากมีการเคลื่อนที่ผ่านตัวกลางที่มีความหนาแน่นต่างกัน (จากอากาศสู่น้ำ) โดยแสงสีน้ำเงินจะหักเหมากกว่าแสงสีแดง
  • แสงเกิดการสะท้อนภายในหยดน้ำ เนื่องจากผิวภายในของหยดน้ำ มีความโค้งและผิวคล้ายกระจก
  • แสงเกิดการหักเห จากภายในหยดน้ำผ่านสู่อากาศอีกครั้ง

เมื่อดูโดยรวม มุมสะท้อนของแสงสีแดง คือ 42 องศา ในขณะที่มุมสะท้อนของ แสงสีน้ำเงิน คือ 40 องศา

การสะท้อนในหยดน้ำ - reflection in the raindrop
ภาพแสดงการเกิดรุ้ง จากการหักเห และการสะท้อนของลำแสง ในหยดน้ำ


สีต่างๆ ของรุ้งกินน้ำ เทียบกับสีที่ใช้บน web

เผื่อจะเป็นประโยชน์สำหรับน้องๆ บางคนครับ
หมายเหตุ : ข้อมูลจาก HTML Color Names ของ www.w3schools.com

Red #FF0000 แดง
Orange #FFA500 แสด(ส้ม)
Yellow #FFFF00 เหลือง
Green #008000 เขียว
Blue #0000FF น้ำเงิน
Indigo #4B0082 คราม
Violet #EE82EE ม่วง


รุ้ง รุ้ง รุ้ง รุ้งมีอยู่ทั่วไปทุกหนแห่ง หากรู้จักมองหา
รุ้งกินน้ำ - rainbow Rainbow
Date : 5 September 2002 , Time : evening
Place : Thailand
Taken by : Pitan Singhasaneh
Camera Used : Sony F-828

รุ้งปฐมภูมิ และรุ้งทุติยภูมิ
รุ้ง - rainbow Rainbow
Date : 16 June 2006 , Time :
Place : Koh Nangyuan, Suratthani Province, Thailand
Taken by : Pitan Singhasaneh
Camera Used : Sony F-828

รุ้งกินน้ำนี้ไม่ได้เกิดจากละอองน้ำหลังฝนตกครับ แต่เกิดจากละอองน้ำเหนือพื้นผิวทะเล (ไอทะเล)
รุ้ง - rainbow Rainbow
Date : 28 August 2004 , Time :
Place : Bankok, Thailand
Taken by : Pitan Singhasaneh
Camera Used : Sony F-828

รุ้งกินน้ำที่เกิดขึ้นในช่วงเย็น ก่อนอาทิตย์ตกดิน จะเห็นเป็นวงโค้งค่อนข้างใหญ่
จุดศูนย์กลางความโค้งของรุ้งกินน้ำ จะอยู่ตรงข้ามกับดวงอาทิตย์ และอยู่เรียงเป็นแนว
จุดศูนย์กลางรุ้งกินน้ำ -- ตาคนมอง -- ดวงอาทิตย์
อาทิตย์ทรงกลด - halo Halo
Date : 28 August 2004 , Time : around noon
Place : Thailand
Taken by : Niran Charoenkul
Camera Used :

อาทิตย์ทรงกลด : ไม่ได้เกิดจากละอองน้ำ แต่เกิดจากเกล็ดน้ำแข็งครับ
พระจันทร์ทรงกลดก็มีครับ แต่จะไม่เข้มและชัดเท่าอาทิตย์ทรงกลด เพราะแสงจันทร์อ่อนกว่าแสงอาทิตย์มาก
รุ้งกินน้ำ - rainbow Rainbow
Date : 11 April 2006 , Time : evening
Place : Thailand
Taken by : Pitan Singhasaneh
Camera Used : Sony F-828

รุ้งปฏมภูมิ และ รุ้งทุติยภูมิ
รุ้งกินน้ำท้ายเรือ
รุ้งกินน้ำเกิดจากละอองน้ำที่พ่นออกจากท้ายเรือโดยสาร
รุ้งกินน้ำจากละอองน้ำพ่นจากสายยางรดน้ำ
รุ้งกินน้ำสร้างง่ายๆ โดยใช้สายยางรดน้ำพ่นน้ำให้เป็นฝอย
น้อยๆ อย่าลืมยืนหันหลังให้ดวงอาทิตย์นะครับ
รุ้งที่ขอบวัตถุ
แสงสะท้อนจากกระจกที่วางอยู่ในอ่างน้ำ จะเกิดรุ้งขึ้นรอบขอบวัตถุ (ในที่นี้คือตัวกล้องที่ใช้ถ่ายภาพ)
รุ้งจาก Spectroscope
รุ้งจากแสงอาทิตย์ที่เห็นจาก Spectroscope
รุ้งจากสติ๊กเกอร์
รุ้งบนสติ๊กเกอร์
รุ้งจากลูก crystal
รุ้งจากลูก crystal
รุ้งบนกล่องกระดาษ
รุ้งบนกล่อง
รุ้งบนกล่องกระดาษ
รุ้งบนกล่อง
จันทร์ทรงกลด
จันทร์ทรงกลด
รุ้งบนฟองสบู่
รุ้งบนฟองสบู่
รุ้งบนฟองสบู่
รุ้งบนฟองสบู่
รุ้งบนฟองสบู่
รุ้งบนฟองสบู่
รุ้งบนลูกโป่งวิทยาศาสตร์
รุ้งบนลูกโป่งวิทยาศาสตร์
รุ้งบน DVD และ CD
รุ้งบนแผ่น DVD รุ้งบนแผ่น DVD รุ้งบนแผ่น CD
รุ้งบนแผ่น DVD รุ้งบนแผ่น CD
รุ้งบนแผ่น CD รุ้งบนแผ่น CD
รุ้งบนแผ่น CD รุ้งบนแผ่น CD รุ้งบนแผ่น CD
รุ้งบนแผ่น CD รุ้งบนแผ่น CD รุ้งบนแผ่น CD
รุ้งบนแผ่น CD รุ้งบนแผ่น CD รุ้งบนแผ่น CD

น้องๆ เข้าใจเรื่องรุ้งถูกต้องจริงหรือเปล่า ?

รุ้งมี 7 สี : ม่วง คราม น้ำเงิน เขียว เหลือง แสด(ส้ม) แดง :
รุ้งประกอบด้วยสีมากมายครับ ไล่เรียงตั้งแต่สีม่วงจนกระทั่งถึงสีแดง รุ้งเกิดจากแสงอาทิตย์ จึงมีสีครบเต็มสเปคตรัม (ดูรายละเอียดเรื่องพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้าใน Electromagnetic Spectrum) แต่ที่บอกว่ามีเพียง 7 สี เพราะเราพูดถึงเฉพาะสีหลักๆ เท่านั้น ให้ท่องง่ายจำง่าย

รุ้งกินน้ำเกิดวงใหญ่หรือเล็กขึ้นกับอะไร ? :
โค้งรุ้งกินน้ำจะมีขนาดใหญ่ เมื่อดวงอาทิตย์อยู่ใกล้ขอบฟ้า เช่น ตอนเช้า หรือ ตอนเย็น

รุ้งกินน้ำเกิดเต็มวงกลมได้หรือไม่ ? :
โดยปกติ รุ้งกินน้ำไม่สามารถเกิดเต็มวงได้ เนื่องจากมีพื้นดินมาบังเอาไว้ อย่างไรก็ตาม หากพิจารณาจากข้อจำกัดในการเกิดรุ้งกินน้ำ เราอาจพูดได้ว่า เราสามารถเห็นรุ้งกินน้ำเต็มวงได้ หากอยู่บนเครื่องบิน ที่บินอยู่เหนือกลุ่มของละอองน้ำ หรือ ยืนอยู่บนยอดเขา มองลงไปในหุบเขาที่มีละอองน้ำ เป็นต้น

รุ้งกินน้ำเกิดในตำแหน่งใดบนท้องฟ้า ? :
มุมระหว่างเส้นสายตากับรุ้งกินน้ำ (วงปฐมภูมิ) ที่ทำกับเส้นจากรุ้งกับดวงอาทิตย์ มีค่าเท่ากับ 42 องศา ทำให้รุ้งกินน้ำที่เกิดขึ้น เป็นวงโค้ง ไม่ใช่เส้นตรง หรือเส้นแบบอื่นๆ

เราเห็นรุ้งกินน้ำตัวเดียวกันเสมอ :
เนื่องจากเรามองดูรุ้งกินน้ำในตำแหน่งที่ต่างกัน (ต่อให้ยืนซ้อนกัน ก็ยังต้องนับว่าตำแหน่งที่ดูต่างกัน) เราจะเห็นรุ้งกินน้ำต่างตัวเสมอ เนื่องจากมุมในการมองต่างกัน ดังนั้นน้องๆ ควรจะภูมิใจว่า ธรรมชาติสร้างรุ้งกินน้ำให้เราเห็นเฉพาะบุคคลจริงๆ

มุม 42 องศา - 42 degree
ภาพแสดงการเกิดรุ้งกินน้ำ และการมองเห็นรุ้งกินน้ำ จากจุดต่างๆ

รุ้งกินน้ำเกิดจากการหักเหของแสง ? :
รุ้งกินน้ำตัวที่ 1 หรือ รุ้งปฐมภูมิ เป็นรุ้งกินน้ำโค้งที่ชัดที่สุดที่เราเห็นกันเป็นประจำ โค้งสีแดงจะอยู่บนสุด และโค้งสีม่วงจะอยู่ล่างสุด รุ้งปฐมภูมิเกิดจากการที่แสงหักเห 2 ครั้ง และสะท้อน 1 ครั้ง (หักเห-สะท้อน-หักเห)
รุ้งกินน้ำตัวที่ 2 หรือ รุ้งทุติยภูมิ เป็นรุ้งกินน้ำที่ชัดน้อยกว่า และจะเกิดอยู่เหนือรุ้งกินน้ำตัวที่ 1 โดยที่ลำดับสีของสายรุ้งจะสลับกับลำดับสีของรุ้งปฐมภูมิ คือโค้งสีแดงจะอยู่ล่างสุด และโค้งสีม่วงจะอยู่บนสุด รุ้งทุติยภูมิเกิดจากการที่แสงหักเห 2 ครั้ง และสะท้อน 2 ครั้ง (หักเห-สะท้อน-สะท้อน-หักเห)

รุ้งกินน้ำไม่ได้เกิดขึ้นทุกครั้งหลังฝนตก (มีละอองฝน) และแดดออก (มีแสงอาทิตย์) ? :
ในข้อนี้ อาจเป็นที่ถกเถียงกันได้ แต่ถ้าเราอาศัยความรู้เกี่ยวกับรุ้งกินน้ำที่เราทราบดีแล้ว เราน่าจะสามารถกล่าวได้ว่า
"รุ้งกินน้ำเกิดทุกครั้งที่มีสภาพเหมาะสม (มีละอองฝน + แสงแดดส่อง) แต่เราไม่เห็นรุ้งกินน้ำ เนื่องจากเราไม่ได้อยู่ในตำแหน่งที่จะเห็นมันต่างหาก"

รุ้งกินน้ำดูชัดเท่ากันทั้งตัว :
รุ้งกินน้ำที่อยู่ใกล้พื้นดิน จะดูชัดเจนกว่ารุ้งกินน้ำตัวเดียวกันที่อยู่สูงขึ้นไป เนื่องจากรูปร่างของหยดน้ำใกล้พื้นดินมีรูปทรงที่กลมกว่า ทำให้การหักเหและสะท้อน เกิดขึ้นดีกว่า

รุ้งกินน้ำมี 2 ตัว คือ รุ้งปฐมภูมิ กับ รุ้งทุติยภูมิ :
ในธรรมชาติ เราจะเห็นรุ้งกินน้ำได้อย่างมาก 2 ตัวเท่านั้น แต่ทางทฤษฎีแล้ว เนื่องจากแสงสามารถสะท้อนมากกว่า 2 ครั้ง ในหยดน้ำ จึงสามารถทำให้เกิดรุ้งตัวที่ 3...4...5... ไปได้เรื่อยๆ ทุกครั้งที่แสงจำนวนหนึ่งหักเหออกมาจากหยดน้ำ แล้วทำให้เกิดรุ้งกินน้ำ แสงที่เหลือจะสะท้อนต่อไป และหักเหออกมา ทำให้เกิดรุ้งกินน้ำตัวต่อไป ที่มีความเข้มของแสงน้อยลง (มองเห็นได้ยากขึ้น) รุ้งตัวอื่นๆ นี้ มีรายงานว่าสามารถสร้างขึ้นได้ในห้องทดลอง

ถ้าเราดูรุ้งกินน้ำ หรือใช้กล้องถ่ายภาพรุ้งกินน้ำผ่าน polarizing filter จะเห็นรุ้งกินน้ำชัดขึ้นหรือไม่ ? :
คำตอบคือใช่ และ ไม่ใช่ !
สำหรับรุ้งกินน้ำตัวสั้นๆ การใช้ filter ดังกล่าว จะสามารถทำให้รุ้งกินน้ำดูชัดเจนขึ้นมาก
แต่ถ้าเป็นรุ้งกินน้ำตัวยาวๆ การใช้ filter ดังกล่าว จะทำให้บางส่วนของรุ้งกินน้ำดูชัดเจนขึ้น แต่บางส่วนจะเลือนหายไปเกือบหมด หรือหมดเลยทีเดียว ที่เป็นเช่นนี้ เพราะรุ้งกินน้ำแต่ละส่วน มีระนาบของการเป็น polarization ต่างกันครับ


นักประดิษฐ์รุ้ง (รายละเอียดจะค่อยๆ ทะยอยลงครับ)
rainbow from thin film การประดิษฐ์รุ้งด้วยน้ำยาเคลือบเล็บ : เป็นการทดลองง่ายๆ ในการสร้างฟิล์มบางๆ จากน้ำยาเคลือบเล็บ รุ้งที่เกิดขึ้น จะมีหน้าตาเป็นอย่างไรกันนะ ?
rainbow from water tank การประดิษฐ์รุ้งด้วยอ่างน้ำและกระจก :
การประดิษฐ์รุ้งด้วยแท่งแก้ว

Links
About Rainbows
เป็น web ของ Education and Outreach ที่ให้คำอธิบายว่ารุ้งคืออะไร? เกิดได้อย่างไร?

Thin-film interference
เป็น web ของ Physics Department ของ Boston University ที่ให้คำอธิบายว่าทำไมฟิล์มของน้ำมันที่ลอยบน้ำจึงมีสีรุ้ง ?

The Physics of a Rainbow
เป็น web ของโรงเรียนพัทลุง เรื่องรุ้งกินน้ำ

รุ้งกินน้ำ
ของ ฟิสิกส์ราชมงคล

Parhelions or Sun Dogs
เป็น web ของ hyperphysics.phy-astr.gsu.edu อธิบายเรื่อง พระอาทิตย์ทรงกลด [ The 22° Halo และ Sun Dogs (Parhelia) ]

Rings Around The Moon
เป็น web ของ hyperphysics.phy-astr.gsu.edu อธิบายเรื่อง พระจันทร์ทรงกลด ซึ่งฝรั่งเขามีชื่อเรียกหลายชื่อครับ ได้แก่ Moon Ring, Moon Dogs, Moon Corona, และ Moon Bows

Make a Permanent Rainbow
เป็น web ของ www.scitoys.com อธิบายเรื่อง การสร้างฟิล์มสีรุ้งจากน้ำยาเคลือบเล็บ และมี Thin-film Color Calculator ที่ด้านล่างของ web page ด้วย




สำนักงานพัฒนาเทคโนโลยีอวกาศและภูมิสารสนเทศ (องค์การมหาชน) - สทอภ.
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี - วท.

All pages were created on Macintosh Computer, using Adobe PhotoShop and BBEdit.

คำถาม? ข้อคิดเห็น! ข้อเสนอแนะ . . . ติดต่อกับเราได้ครับ
Fun Science | กลับขึ้นข้างบน

All rights reserved.
Reproduction in whole or in part without permission is prohibited.
P i t a n S i n g h a s a n e h

 

  การเรียนการสอนฟิสิกส์ 1  ผ่านทางอินเตอร์เน็ต

1. การวัด 2. เวกเตอร์
3.  การเคลื่อนที่แบบหนึ่งมิติ   ธ
5.  กฎการเคลื่อนที่ของนิวตัน 6. การประยุกต์กฎการเคลื่อนที่ของนิวตัน
7.  งานและพลังงาน  8.  การดลและโมเมนตัม
9.  การหมุน   10.  สมดุลของวัตถุแข็งเกร็ง
11. การเคลื่อนที่แบบคาบ 12. ความยืดหยุ่น
13. กลศาสตร์ของไหล   14. ปริมาณความร้อน และ กลไกการถ่ายโอนความร้อน
15. กฎข้อที่หนึ่งและสองของเทอร์โมไดนามิก  16. คุณสมบัติเชิงโมเลกุลของสสาร
17.  คลื่น 18.การสั่น และคลื่นเสียง

  การเรียนการสอนฟิสิกส์ 2  ผ่านทางอินเตอร์เน็ต  

1. ไฟฟ้าสถิต 2.  สนามไฟฟ้า
3. ความกว้างของสายฟ้า  4.  ตัวเก็บประจุและการต่อตัวต้านทาน 
5. ศักย์ไฟฟ้า 6. กระแสไฟฟ้า 
7. สนามแม่เหล็ก  8.การเหนี่ยวนำ
9. ไฟฟ้ากระแสสลับ  10. ทรานซิสเตอร์ 
11. สนามแม่เหล็กไฟฟ้าและเสาอากาศ 

12. แสงและการมองเห็น

13. ทฤษฎีสัมพัทธภาพ 14. กลศาสตร์ควอนตัม
15. โครงสร้างของอะตอม 16. นิวเคลียร์ 

  การเรียนการสอนฟิสิกส์ทั่วไป  ผ่านทางอินเตอร์เน็ต

1. จลศาสตร์ ( kinematic)

   2. จลพลศาสตร์ (kinetics) 

3. งานและโมเมนตัม 4. ซิมเปิลฮาร์โมนิก คลื่น และเสียง
5.  ของไหลกับความร้อน 6.ไฟฟ้าสถิตกับกระแสไฟฟ้า 
7. แม่เหล็กไฟฟ้า  8.    คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ากับแสง
9.  ทฤษฎีสัมพัทธภาพ อะตอม และนิวเคลียร์ 

 

 

กลับหน้าสารบัญธรรมชาติมหัศจรรย์ ฟิสิกส์ราชมงคล

 

 

ครั้งที่

เซ็นสมุดเยี่ยม

ธรรมชาติมหัศจรรย์