|
แหล่งแร่ยูเรเนียมมีกระจายอยู่ทั่วโลก
โดยทั่วไปประเทศที่มีขนาดใหญ่จะมีแหล่งแร่ยูเรเนียมมากกว่า
แหล่งแร่ยูเรเนียมที่ใหญ่ที่สุดในโลกคือที่เหมือง Olympic Dam
ประเทศออสเตรเลีย
ออสเตรเลียเป็นประเทศที่มีปริมาณยูเรเนียมสำรองมากที่สุด
คิดเป็น 40% ของทั้งโลก ยูเรเนียมที่ผลิตได้ส่วนใหญ่จะส่งออก
แต่ภายใต้ข้อกำหนดด้านความปลอดภัยที่เข้มงวดของทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ
(International Atomic Energy Agency)
รัฐบาลและประชาชนของออสเตรเลียจะต้องไม่ใช้ยูเรเนียมในการผลิตอาวุธนิวเคลียร์
ยูเรเนียมจากออสเตรเลียจึงใช้สำหรับการผลิตไฟฟ้าท่านั้น
ขณะที่ออสเตรเลียเป็นประเทศที่มีปริมาณยูเรเนียมสำรองมากที่สุด
แต่แคนาดากลับเป็นประเทศที่ส่งออกยูเรเนียมมากที่สุด
เหมืองที่ตั้งอยู่บนที่ราบ Athabasca ทางตอนเหนือของ
Saskatchewan บริษัท Cameco ซึ่งดำเนินงานบนพื้นที่ 3 ตารางไมล์
เป็นผู้ผลิตยูเรเนียมราคาถูกและปริมาณมากที่สุดในโลก คิดเป็น 18%
ของการผลิตทั้งโลก
การทำเหมืองยูเรเนียมในสหรัฐอยู่ในภาวะตกต่ำ
เนื่องจากมีการนำวัสดุที่เคยใช้ในอาวุธนิวเคลียร์
เปลี่ยนมาใช้เป็นเชื้อเพลิง
ปริมาณสำรองของยูเรเนียมในอดีตประเทศสหภาพโซเวียต
และการเริ่มการผลิตยูเรเนียมคุณภาพสูงของแคนาดา
ล้วนมีผลต่อราคาของยูเรเนียม
สารประกอบยูเรเนียม
Uranium tetrafluoride (UF4)
เป็นของแข็งสีเขียวหยก (emerald-green) เรียกว่า "green salt"
เป็นสารประกอบที่อยู่ระหว่างกระบวนการผลิต uranium hexafluoride
Uranium hexafluoride (UF6) เป็นผลึกไม่มีสี
จะระเหยเป็นไอเมื่ออุณหภูมิสูงกว่า 56.4 ?C UF6
เป็นสารประกอบยูเรเนียมที่ใช้ในกระบวนการเสริมสมรรถนะยูเรเนียม 2
แบบ คือ การเสริมสมรรถนะยูเรเนียมโดยการแพร่แก๊ส (gaseous
diffusion enrichment) และการหมุนเหวี่ยงแก๊ส (gas centrifuge
enrichment) ในทางอุตสาหกรรม เรียกชื่อง่ายๆ ว่า hex
เป็นสารที่มีการกัดกร่อนสูง
เกิดปฏิกิริยารุนแรงกับน้ำและน้ำมัน
เค้กเหลือง (yellowcake) เป็นยูเรเนียมเข้มข้น
ได้ชื่อมาจากลักษณะและสีในขณะที่อยู่ในกระบวนการผลิตในสมัยก่อน
แต่โรงงงานสมัยใหม่ผลิต yellowcake
โดยวิธีการเผาที่อุณหภูมิสูงทำให้ได้ออกมาเป็นสีเขียวอ่อนไปจนถึงสีดำ
แต่เดิมยังไม่ทราบโครงสร้างของสารประกอบในเค้กเหลือง จนในปี 1970
องค์การเหมืองแร่ (Bureau of Mines)
ของสหรัฐจึงสามารถหาได้ว่าส่วนที่ตกตะกอนสุดท้ายในกระบวนการนี้คือ
ammonium diuranate หรือ sodium diuranate
ขึ้นอยู่กับสารเคมีที่ใช้ในกระบวนการ
เค้กเหลืองยังมีสารประกอบในรูปอื่นอีก ได้แก่ uranyl hydroxide,
uranyl sulfate, sodium para-uranate, และ uranyl peroxide
รวมทั้งมี uranium oxides ด้วย เค้กเหลืองรุ่นใหม่ประกอบด้วย
uranium oxide (U3O8) 70 ถึง 90% โดยน้ำหนัก และมี uranium
oxides รูปแบบอื่น เช่น UO2 และ UO3
- Uranium dioxide มีลักษณะเป็นผงของผลึก มีสีน้ำตาลเข้ม
มีการนำมาใช้ตั้งแต่ปลายศตวรรษที่ 18 จนถึงกลางศตวรรษที่ 19
โดยใช้ผสมในน้ำยาเคลือบเซรามิกส์
ปัจจุบันใช้ในเชื้อเพลิงนิวเคลียร์เป็นส่วนใหญ่
โดยทำเป็นรูปของแท่งเชื้อเพลิง (fuel rods)
- Uranyl nitrate (UO2(NO3)2) มีลักษณะเป็นผลึกสีเหลือง
มีความเป็นพิษสูง ละลายได้ในเกลือยูเรเนียม
- Uranium rhodium germanium (URhGe)
เป็นอัลลอยด์ชนิดแรกที่พบว่ามีคุณสมบัติเป็นสารตัวนำยิ่งยวด
(superconducter) เมื่ออยู่ในสนามแม่เหล็กไฟฟ้าความเข้มสูง
- Uranium carbonate (UO2(CO3))
พบทั้งในแร่และในส่วนที่เป็นสารอินทรีย์และเถ้าลอย (fly ash)
ของถ่านหิน
เป็นองค์ประกอบหลักของยูเรเนียมในน้ำที่ซึมออกจากเหมือง
- Uranium trihydride (UH3) มีลักษณะเป็นผงสีดำ
มีความไวสูงและเกิดการลุกไหม้เองได้(pyrophoric)
ไอโซโทป
ยูเรเนียมที่เกิดขึ้นตามธรรมชาติประกอบ 3 ไอโซโทป
238U, 235U และ 234U
ทั้งสามไอโซโทปนี้มีกัมมันตภาพรังสี โดย 238U
มีจำนวนมากที่สุด (99.3%) 238U มีครึ่งชีวิต 4.5 x
109 ปี 235U มีครึ่งชีวิต 7 x 108 ปี และ
234U มีครึ่งชีวิต 2.5 x 105 ปี 238U
ให้รังสีอัลฟาโดยมีการสลายตัวเป็นอนุกรมและสิ้นสุดที่
206Pb ไอโซโทปของยูเรเนียมสามารถแยกออกเพื่อเพิ่มความเข้มข้นให้สูงกว่าไอโซโทปอื่น
กระบวนการนี้เรียกว่า การเสริมสมรรถนะ (enrichment) เช่น
การเสริมสมรรถนะ 235U ทำให้มีสัดส่วนสูงกว่า 0.711%
โดยมักเพิ่มขึ้นเป็น 3% ถึง 7% 235U เป็นวัสดุฟิสไซล์
(fissile material) สำหรับเครื่องปฏิกรณ์นิวเคลียร์ ทั้ง
235U และ 239Pu
สามารถใช้ทำอาวุธนิวเคลียร์ได้
กระบวนการนี้ทำให้มียูเรเนียมปริมาณมากที่เหลืออยู่อีกส่วนหนึ่งซึ่ง
235U ลดลงไปและมีส่วนของ 238U เพิ่มขึ้น
เรียกว่า depleted uranium หรือ DU ซึ่งความเข้มข้นของไอโซโทป
235U ลดลงต่ำกว่า 0.711% โดยทั่วไปจะมี
235U เหลืออยู่ใน depleted uranium ประมาณ 0.2% ถึง
0.3% โดยลดลง 28% ถึง 42% จากปริมาณตั้งต้น
233U เป็นไอโซโทปที่ผลิตขึ้นมาจาก
232Th เป็นเชื้อเพลิงของเครื่องปฏิกรณ์ในอินเดีย
เคยมีการทดลองเพื่อใช้ทำอาวุธนิวเคลียร์แต่ไม่ได้ผลดี |