คลาวเดียส พโตเลมี



พโตเลมี ประมาณค.ศ. 85 – 165 (อาจเป็นภาพที่จินตนาการขึ้น)

พโตเลมีเป็นนักดาราศาสตร์ชาวกรีกที่สำคัญคนหนึ่งในประวัติศาสตร์ พบข้อมูลประวัติของพโตเลมีไม่มากนัก  เรารู้แต่เพียงว่าเขาอาศัยอยู่และทำงานอยู่ในเมือง อเล็กซานเดรีย  ประเทศอียิปต์ ซึ่งเป็นศูนย์กลางอารายธรรมในสมัยนั้น
พโตเลมีได้แต่งตำราไว้หลายสาขา ได้แก่ ภูมิศาสตร์ โหราศาสตร์ ทฤษฎีดนตรี  แสง  ฟิสิกส์ และดาราศาสตร์   ผลงานที่ทำให้พโตเลมีมีชื่อเสียงทางดาราศาสตร์ คือ ตำราอามัลเจสต์ (Amalgest  แปลว่า ตำราอันยิ่งใหญ่)  ซึ่งกล่าวถึงแบบจำลองเอกภพระบบพโตเลมิก (Ptolemic System)  ที่ประกอบไปด้วย โลกซึ่งเป็นศูนย์กลางของเอกภพ 
มีดวงอาทิตย์และดาวเคราะห์ต่าง ๆ โคจรอยู่เป็นชั้น ๆ   ดาวเคราะห์ต่าง ๆ มีการเคลื่อนที่แบบอีพิไซเคิล คือเคลื่อนที่เป็นวงกลมในขณะเดียวกันกับที่โคจรรอบโลกไปด้วย  ซึ่งแบบจำลองดังกล่าวสามารถอธิบายการเคลื่อนที่แบบถอยหลัง หรือรีโทรเกรท (Retrograde motion)  ของดาวเคราะห์ต่าง ๆ ได้ 

มีดวงอาทิตย์และดาวเคราะห์ต่าง ๆ โคจรอยู่เป็นชั้น ๆ   ดาวเคราะห์ต่าง ๆ มีการเคลื่อนที่แบบอีพิไซเคิล คือเคลื่อนที่เป็นวงกลมในขณะเดียวกันกับที่โคจรรอบโลกไปด้วย  ซึ่งแบบจำลองดังกล่าวสามารถอธิบายการเคลื่อนที่แบบถอยหลัง หรือรีโทรเกรท (Retrograde motion)  ของดาวเคราะห์ต่าง ๆ ได้ 



เอกภพระบบพโตเลมิก โดยมีดาวเคราะห์เคลื่อนที่แบบอีพิไซเคิล



การเคลื่อนที่แบบรีโทรเกรทของดาวเคราะห์ตามแบบจำลองของพโตเลมี

ในตำราอามัลเจสต์ พโตเลมียังได้ใช้คณิตศาสตร์มาอธิบายการเคลื่อนที่ของวัตถุอื่น ๆ บนท้องฟ้า เช่น อธิบายการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์โดยเปรียบเทียบข้อมูลที่ได้จากการสังเกตอีควินอกซ์ของเขาเองกับข้อมูลที่ฮิปปาร์คัส (Hipparchus) ทำการสังเกตการณ์ไว้เมื่อ 432 ปี ก่อนคริสตกาล  เขายืนยันว่าระยะเวลาหนึ่งปี (Tropical Year) นั้นสั้นกว่าที่ฮิปปาร์คัสคำนวณไว้ ( 365 ¼  วัน) ประมาณ 1/300 วัน

ผลงานอีกสาขาหนึ่งที่ทำให้พโตเลมีมีชื่อเสียงไม่น้อยไปกว่าผลงานทางด้านดาราศาสตร์ คือ ตำราภูมิศาสตร์ (Geography)และการทำแผนที่ (Cartography) โดยเขาได้รวบรวมและเรียบเรียงความรู้เกี่ยวกับภูมิศาสตร์โลกของชาวโรมันในสมัยนั้น พโตเลมีรู้แล้วว่าโลกมีสัณฐานเป็นรูปทรงกลม เขาจึงได้พยายามทำแผนที่โลกเป็นแผ่นแบนราบ จากแผนที่ที่อยู่บนลูกโลกทรงกลม ซึ่งได้รับการเชื่อถือจนถึงสมัย
โคลัมบัสเชื่อว่าการที่พโตเลมีวางตำแหน่งของทวีปเอเชียไกลไปทางทิศตะวันออกมาเกินไป ทำให้โคลัมบัสตัดสินใจที่จะล่องเรือไปทางทิศตะวันตกแทนที่จะไปทางทิศตะวันออก

 


หน้าแรก

 

กลับหน้าแรกโฮมเพจฟิสิกส์ราชมงคล