เลขออกซิเดชัน

เลขออกซิเดชัน (Oxidation number)

+ รู้จักเลขออกซิเดชั่น
+ ข้อตกลงของเลขออกซิเดชัน
+ วิธีหาเลขออกซิเดชันของธาตุและตัวอย่าง

         เลขออกซิเดชัน (ย่อว่า ON.) คือตัวเลขที่แสดงค่าประจุไฟฟ้า หรือประจุไฟฟ้าสมมติของธาตุหรือหมู่ธาตุ (ซึ่งอาจอยู่ในรูปสารประกอบหรือไอออน) อาจเป็นจำนวนเต็มบวก ลบ หรือศูนย์หรือเศษส่วนก็ได้ถ้าอะตอมของธาตุรวมตัวกัน เป็นสารประกอบไอออนิก  อะตอมของธาตุจะมีการให้และรับ อิเล็กตรอนจริงๆ แล้วกลายเป็นไอออนบวก และ ลบ กรณีนี้เลขออกซิเดชั่นมีค่าตรงกับค่าประจุที่แท้จริงซึ่งมีค่าเท่ากับประจุไฟฟ้า . .เช่น ในสารประกอบ KBr ประกอบด้วย K+ และ Br- มีเลขออกซิเดชั่นเท่ากับ +1 และ -1 ตามลำดับ ในสารประกอบ MgO ประกอบด้วย Mg2+ และ O2- มีเลขออกซิเดชันเท่ากับ +2 และ -2 ตามลำดับ ถ้าอะตอมของธาตุรวมกันด้วยพันธะโคเวเลนต์ เป็นสารประกอบโคเวเลนต์ อะตอมของธาตุซึ่งรวมกันไม่ได้มีการให้และรับอิเล็กตรอน เพียงแต่ใช้อิเล็กตรอนร่วมกัน ดังนั้น ในกรณีนี้เลขออกซิเดชัน จึงเป็นแต่เพียงประจุสมมติ ส่วนอะตอมของธาตุใดๆ จะมีค่าออกซิเดชันเป็นบวกหรือลบ ให้
พิจารณาจากค่าอิเล็กโทรเนกาวิตี (E.N.) ธาตุใดมีค่า E.N.สูงกว่าเลขออกซิเดชันจะเป็นลบ ถ้ามี ค่า E.N.ต่ำกว่า เลขออกซิเดชันมีค่าเป็นบวก  ส่วนบวกลบเท่าใด ให้พิจารณาจากจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนที่อะตอมของธาตุ นำไปใช้ร่วมกับธาตุอื่น เช่น HCl ใช้เวเลนซ์อิเล็กตรอนร่วมกันหนึ่งคู่
และ H มีค่า E.N.  สูงกว่า Cl จึงมีเลขออกซิเดชันเท่ากับ -1 และ H มีค่าออกซิเดชัน เท่ากับ +1

กลับข้างบน

วิธีหาเลขออกซิเดชันของธาตุ

1.สมมติเลขออกซิเดชันของธาตุที่ต้องการหา (ให้ตัวแปรไง)
2. เอาค่าออกซเดชันที่รู้ และต้องการหาเขียนเป็นสมการ (อย่าลืมดูข้อตกลง ข้อ 4กับ5 ด้วยล่ะ) จากนั้นก็แก้สมการเพื่อหาเลขออกซิดเดชันที่ต้องการ

ตัวอย่างซัก 2 ข้อนะจ๊ะ คลิกเลยจ้า  คลิก กลับข้างบน

 

ข้อตกลงของเลขออกซิเดชัน

1. ธาตุอิสระ : เลขออกซิเดชันของธาตุอิสระ ไม่ว่าหนึ่งโมเลกุลจะประกอบด้วยกี่อะตอมก็ตาม จะมีเลขออกซิเดชันเท่ากับศูนย์ เช่น K, Cu, H2 ,Cl2 , S8
2. ไฮโดรเจน : เลขออกซิเดชันในสารประกอบ H+ อโลหะ มีค่าเท่ากับ +1 เช่น HCl , H2O , NH3  เลขออกซิเดชันในสารประกอบโลหะ + H มีค่าเท่ากับ -1 เช่น LiH , NaH , CaH2
3. ออกซิเจน : เลขออกซิเดชันของออกซิเจนส่วนใหญ่ มีค่าเท่ากับ -2 เช่น H2O , H2SO4  ยกเว้นในสารประกอบบางชนิด อย่างเช่น ในสารประกอบ เปอร์ออกไซด์ ( เช่น H2O2 , K2O2 ) จะมีเลขออกซิเดชันเท่ากับ -1 ในสารประกอบ ซุปเปอร์ออกไซด์ ( เช่น KO2 ) จะมีเลขออกซิเดชันเป็น -1/2
4. เลขออกซิเดชันของไอออน จะมีค่าเท่ากับประจุของไอออนนั้น เช่น Na + ค่าออกซิเดชัน = +1
5. ในสารประกอบใดๆ ผลรวมของเลขออกซิเดชันของอะตอมทั้งหมดเท่ากับศูนย์ เช่น
H2O [ 1x2 + (-2) = 0 ]
6. ธาตุหมู่ 1,2,3 ในสารประกอบต่างๆ มีเลขออกซิเดชันเท่ากับ +1,+2,+3 ตามลำดับ
7. ธาตุอโลหะ ( หมู่ 4,5,6 ) ในสารประกอบต่างๆ ส่วนใหญ่มีเลขออกซิเดชันได้หลายค่า เช่น Cl ใน HCl  HClO  HClO2   HClO3   HClO4  มีเลขออกซิเดชัน -1,+1,+3,+5,+7 ตามลำดับ

กลับข้างบน

 

สารบัญเว็บ : Site Map

กลับหน้าแรกโฮมเพจฟิสิกส์ราชมงคล