นักกีฬาตี  “ลูกโค้ง”  ได้อย่างไร

       นักกีฬาประเภทบอล  ไม่ว่าเป็นเบสบอล  ฟุตบอล  กอล์ฟ  เทนนิส  ฯลฯ  จะรู้จัก “สปิน”

(Spin)  หรือลูกหมุนกันโดยทั่วไป

       เขาจะใช้ลูกหมุนเพื่อเปลี่ยนทิศทางของลูกเมื่อตกกระทบพื้น  และยังทำให้ลูกวิ่งโค้งได้ด้วย

       เหตุใดลูกหมุนหรือลูกสปิน  จึงวิ่งเป็นเส้นโค้งได้ด้วย  คำถามนี้มีผู้ให้คำตอบเมื่อประมาณ 100 ปีมาแล้วนักฟิสิกส์ชาวอังกฤษชื่อ  ลอร์ด  เรย์ลี  เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า “แมกนัส  เอฟเฟ็กต์”

(Magnus  Effect)  ตามชื่อนักวิจัยชาวเยอรมัน  เฮนริค  กุสตาฟ  แม็กนัส

ปรากฏการณ์นี้อธิบายได้ว่าขณะลูกหมุนแหวกอากาศไปนั้น  ก็จะดึงเอาอากาศรอบๆให้หมุนไปด้วย

อากาศที่เคลื่อนผ่านลูกซีกหนึ่งจะเคลื่อนเร็วขึ้นและอีกซีกหนึ่งจะเคลื่อนช้าลง  ซีกที่อากาศเคลื่อนเร็วขึ้น

จะมีแรงดันน้อยกว่า  ลูกจึงวิ่งเป็นเส้นโค้งได้

       มีการใช้เทคนิคลูกสปินในเกมกีฬาหลายชนิดนักเทนนิสมือดีสามารถตีลูกท็อป-สปิน

(top-spin  lop)  ซึ่งดูเหมือนว่าลูกจะ “ออก” แต่กลับตกลงพื้นก่อนถึงเส้นหลังหรือเบสไลน์

(baseline)

       นักกอล์ฟจะตีลูกหมุนโดยอัตโนมัติทุกครั้งที่ไดรฟ์ลูก  ซึ่งจะทำให้ลูกพุ่งไปด้วยความเร็วกว่า

160 กม./ชม.  โดยมีแบ็กสปิน(back  spin-ลูกหมุนกลับ)  ในอัตรา 50 รอบ/ วินาที

       ลูกหมุนที่นักกอล์ฟตีไปนี้  ในระยะแรกจะต้านกับแรงโน้มถ่วง  ทำให้ลูกวิ่งเป็นเส้นตรงก่อน

ที่จะกลายเป็นโค้ง  ถ้าใช้ไม้เหล็กที่เบอร์สูงขึ้นก็จะทำให้ลูกหมุนได้มากขึ้น  และลูกลอยสูงขึ้นอีก

       นักกอล์ฟมือใหม่จะพบว่า  แม้ว่าจะออกแรงตีเท่า  แต่ถ้าตีลูกพลาด  คือหัวของไม้ตีดันกระทบ

ลูกเป็นมุมเฉียง  ก็จะทำให้ลูกเฉเข้ารกเข้าพงได้

       คนขว้างลูกเบสบอลจะมีวิธีจับแบบต่างๆ  เพื่อให้ได้ลูกที่ต่างกันไป

       ลูกหมุนที่นิยมเล่นกันในกีฬาเบสบอลเรียกว่า “เคิร์ฟ-บอล” (curve-ball-ลูกโค้ง)

ซึ่งจะทำให้ลูกหักโค้งและตกลงพ้นรัศมีของคนตีลูกไปได้

       คนขว้างลูกเบสบอลบางคนอาจใช้เทคนิคขว้างลูกแบบ “เฟด-อะเวย์”(fade-away)

หรือ “สกรูว์-บอล” (screw-ball)  ซึ่งก็คือการขว้างลูกโค้งที่เข้าหาคนตี  ส่วนลูกที่ขว้างแบบลูก

“สไลด์” (slider)  จะเคลื่อนที่หักมุมและตกลงในช่วงสุดท้าย

       การที่จะทำให้ลูกวิ่งโค้งได้ดังกล่าว  ก็ต้องทำให้ลูกหมุนด้วยความเร็วถึง  38  รอบ/วินาที  ซึ่งจะทำให้ลูกหักเลี้ยวได้ถึง  60  ซม. (2 ฟุต)  ในระยะ  18  ม.  (60 ฟุต)  ระหว่างจุดขว้างกับจุดตีลูก

       สำหรับลูกหมุนในกีฬารักบี้และอเมริกันฟุตบอลผู้เล่นจะเตะลูกที่มีลักษณะกลมรี  ให้หมุนไปตามแกนตั้ง  ทีแรกลูกจะหมุนไปเป็นเส้นตรงก่อนจนเมื่อลูกเริ่มตกและแกนหมุนเปลี่ยนไป  ลูกจึงจะเลี้ยวโค้ง

       ถ้าเป็นผู้เล่นเก่งๆ  เขามักเตะลูกให้ขนานไปกับเส้นขอบสนาม  เพราะรู้ว่าลูกจะเลี้ยวโค้งออกตอนกำลังตกพื้นพอดี

       ในการเล่นคริกเก็ต  คนขว้างลูกจะทำลูกโค้งหรือลูกสวิงได้โดยไม่ต้องใช้ลูกหมุน  แต่เขาต้องขว้างลูกด้วยความเร็ว  ขณะที่ลูกพุ่งไปนั้น  เส้นตะเข็บของลูกจะทำให้เกิดคลื่นอากาศบางๆ  อากาศจะเคลื่อนที่ผ่านซีกหนึ่งของลูกเร็วกว่าอีกซีกหนึ่ง  ในเมื่ออากาศเคลื่อนที่ผ่านลูกด้วยความเร็วไม่เท่ากัน จึงเกิดแรงดันต่างกัน  และทำให้ลูกสวิงไปได้  คนขว้างลูกยังชอบทำให้ผิวของลูกบอลมีความสากไม่เท่ากันโดยถูลูกด้านหนึ่งกับกางเกง